|
Czystość wód powierzchniowych w najbliższej okolicy. Dariusz Szalewski Gimn. Publiczne w Nowej Wsi Królewskiej i Szk. Podst. w Płużnicy Propozycje eksperymentalnych rozwiązań z zakresu zanieczyszczeń fizycznych wód w nauczaniu przedmiotu przyroda.
Scenariusz lekcji
Cele lekcji:
- Poziom wiadomości:
- uczeń powinien znać znaczenie wody w przyrodzie,
- wymienić źródła i rodzaje zanieczyszczeń,
- rozróżnić, zidentyfikować organizmy roślinne i zwierzęce żyjące w wodach o różnym stopniu zanieczyszczeń.
- Poziom umiejętności:
- uczeń powinien zmierzyć temperaturę wody w zbiorniku,
- zmierzyć przeźroczystość wody w zbiorniku,
- określić barwę wody,
- scharakteryzować zapach wody,
- ocenić stan czystości wody,
- zaproponować klasę, do jakiej można zaliczyć badaną wodę na podstawie jej własności fizyczno- chemicznych oraz organizmów w niej żyjących,
- zaplanować sposób i etapy przywracania pierwotnego stanu wody w zbiorniku.
- Szczególnie ważna jest umiejętność:
- współpracy w grupie,
- obserwowania i badania wody,
- gromadzenia i analizowania zebranego materiału,
- posługiwania się sprzętem laboratoryjnym,
- przewidywania skutków zanieczyszczeń.
Uczeń w trakcie lekcji powinien nabrać przekonania o potrzebie ochrony wód, szczególnej odpowiedzialności człowieka za działania wobec przyrody, odpowiedzialności za zdrowie własne i innych.
Metoda: badawcza.
Forma: zbiorowa, praca w grupie, indywidualna.
Środki dydaktyczne: czerpaki na drążku, krążek porcelanowy do mierzenia przeźroczystości wody, kolby stożkowe, szkiełka zegarowe, termometr, pęsety, lupy, tacki, próbówki, kuwety, plansze, instrukcje, kompasy.
Przebieg lekcji:
- Wstęp
Przybycie nad badany zbiornik, obserwacja, określenie położenia zbiornika w stosunku do szkoły. Przypomnienie i utrwalenie wiadomości o zasobach wody na Ziemi, rodzajach wód w przyrodzie, znaczeniu wody dla organizmów żywych i gospodarki człowieka, głównych użytkownikach wody, źródłach zanieczyszczeń.
- Podział na grupy; samodzielna praca zespołów nad danym zagadnieniem.
Grupa I
Do przeźroczystego naczynia nabierz wody ze zbiornika i określ jej barwę oraz zapach wg stopnia intensywności. Przy pomocy termometru ze sznurkiem zmierz temperaturę wody w zbiorniku. Za pomocą białego porcelanowego krążka zmierz przeźroczystość wody w zbiorniku. Zanotuj wyniki. Na podstawie uzyskanych wyników oceń stan czystości wody jako: dobra (czysta), przeciętna lub zła (zanieczyszczona).
Grupa II
Zanurz czerpak kilka razy w różnych strefach zbiornika. Przenieś wyłowione zwierzęta do kuwety z czystą wodą. Obejrzyj zwierzęta dokładnie i oznacz je korzystając z planszy. Nazwy rozpoznanych zwierząt podkreśl w tabeli. Dokonaj analizy wyników i określ stan czystości wody jako dobra (czysta), przeciętna lub zła (zanieczyszczona).
Grupa III
Zaobserwuj roślinność badanego zbiornika wodnego. Nazwy rozpoznanych roślin podkreśl w tabeli. Dokonaj analizy wyników tabeli i określ jakość wody jako: dobra (czysta), przeciętna i zła (zanieczyszczona).
Materiały pomocnicze:
Grupa I: Rodzaj zapachu wody (roślinny, gnilny, specyficzny), intensywność zapachu wody (brak zapachu, bardzo słaby, słaby, wyraźny, silny, bardzo silny). Barwa wody: (bezbarwna, zielonkawa, brunatna, i inna).
Grupa II: Zwierzęta wodne są wskaźnikami czystości wód (wg Tyralska- Wojtycza, 1994)
| Woda dobra | Woda przeciętna | Woda zła |
| wypławek biały, słoniczka pospolita, kiełż zdrojowy, larwy jętek, larwy widelnic, odlepka ślimacza, larwy chruścików, pająk topik |
pijawka rybia, błotniarka stawowa, zatoczek rogowy, groszówka rzeczna, ośliczka pospolita, skójka zaostrzona, pluskwiak płoszczyca szara, pluskwiak nartnik |
larwa muchówki, rurecznik pospolity, ochotka larwa, poczwarka, postać dorosła |
Grupa III: Rośliny wodne wskaźnikami czystości wód (wg E. Tyralska- Wojtycza, 1994)
| Woda dobra | Woda przeciętna | Woda zła |
| kosaciec żółty (irys), jeżogłówka gałęzista, kaczeniec błotny, mięta nadwodna |
żabiściek pływający, moczarka kanadyjska, grzybień biały, okrężnica bagienna, jaskier wodny, żabiniec babka wodna
| Rdestnica przeszyta, rdestnica drobna (pływająca), szczaw lancetowaty, trzcina pospolita, jaskier jadowity (wywołuje pęcherze), manna mielec |
Podsumowanie:
Każda grupa charakteryzuje wodę pod kątem swoich badań, porównuje wyniki jakości wody i wyciąga wnioski.
| Lp. | Elementy opisu | Opis |
| 1. | Nazwa zbiornika | |
| 2. | Temperatura | |
| 3. | Barwa | |
| 4. | Przeźroczystość | |
| 5. | Zapach | |
| 6. | Rośliny wodne | |
| 7. | Zwierzęta wodne | |
|
